De druk op Tata Steel en Den Haag wordt opgevoerd. Bewoners, ondernemers, werknemers en de FNV bundelen de krachten om te voorkomen dat het plan voor Groen Staal in IJmuiden vastloopt. Op vrijdag 11 september moet een grote manifestatie bij de Tata Steel Academy laten zien hoeveel er volgens de initiatiefnemers voor de IJmond op het spel staat. “Het is vijf voor twaalf.”
De manifestatie komt op een spannend moment. Tata Steel en het kabinet onderhandelen nog altijd over miljardensteun voor de verduurzaming van de staalfabriek, terwijl binnen het concern onrust bestaat over investeringen en bezuinigingen. Werknemers vrezen dat uitstel uiteindelijk het einde kan betekenen voor de staalfabriek.
Juist daarom willen de initiatiefnemers nu een breed front vormen. De manifestatie is nadrukkelijk geen actie van alleen de vakbond of de werknemers van Tata Steel. Ook ondernemers en inwoners uit de regio doen mee.
“Het idee is ontstaan bij mij in de achtertuin”, zegt voormalig vakbondsbestuurder Jan Berghuis. “Het is belangrijk dat we onze stem laten horen.”
Volgens Berghuis zijn mensen uit verschillende delen van de IJmond bij het initiatief betrokken. “Dan hebben we het over mensen als Bertus Berghuis van IJmond IJzersterk en ondernemers als Dick Burger en Wim Voogd. Allemaal mensen die het belangrijk vinden dat Groen Staal doorgaat.”
Ook de FNV sluit zich nadrukkelijk aan. “Als het Groen Staalplan niet doorgaat, is dat rampzalig voor de werknemers van de staalfabriek en voor de hele omgeving”, zegt Murat Sekercan van de vakbond.
Metaalbedrijven leggen werk neer
Tijdens de manifestatie spreken onder anderen FNV-voorzitter Hans Spekman, Europarlementariër Brigitte van den Berg en Roel Berghuis. Die laatste onderhandelde jarenlang namens de FNV bij Tata Steel en stond aan de basis van het oorspronkelijke plan voor Groen Staal.
Personeel van Tata krijgt de gelegenheid om bij de actie aanwezig te zijn, maar de actie wordt breder. Andere metaalbedrijven in Noord-Holland staken die dag en de werknemers daarvan komen ook richting de manifestatie om hun stem te laten horen. Ook worden er veel omwonenden verwacht.
“We hopen dat er heel veel mensen op afkomen”, zegt Sekercan. “Als de plannen voor Groen Staal stranden, raakt dat tienduizenden mensen in de regio. Het gaat om veel meer dan alleen de mensen die bij Tata werken. Wat de FNV betreft gaat de actie ook om het behoud van sociale zekerheid.”
De oproep van de initiatiefnemers is daarom breed: iedereen die vindt dat de IJmond een toekomst verdient met een schonere staalfabriek en een gezondere leefomgeving, is welkom.
Miljarden op het spel
Met Groen Staal moet de productie in IJmuiden ingrijpend veranderen. Tata Steel wil een deel van de productie met kolen vervangen door nieuwe installaties die aanvankelijk op aardgas en later op waterstof kunnen draaien. Tegelijkertijd moet de uitstoot van schadelijke stoffen voor omwonenden fors omlaag.
Daarvoor zijn miljarden nodig. Het kabinet heeft maximaal 2 miljard euro aan steun in het vooruitzicht gesteld, maar definitieve afspraken zijn er nog niet. Over de voorwaarden en de bijdrage van Tata Steel zelf wordt nog onderhandeld. Daarmee is Groen Staal nog geen gelopen race.
Tegelijkertijd rommelt het binnen Tata Steel. Werknemers maken zich zorgen over aangekondigde bezuinigingen en ook binnen de top van het concern is discussie over investeringen en de toekomstige koers.
‘Staal is een strategisch belang’
Volgens de FNV gaat het daarom inmiddels om meer dan verduurzaming alleen. Als de onderhandelingen mislukken, kan volgens de vakbond uiteindelijk ook de positie van de staalproductie in IJmuiden onder druk komen te staan.
Sekercan wijst daarbij op het strategische belang van staal voor Nederland. “We hebben staal hard nodig voor alles, van defensie tot producten die we iedere dag gebruiken. Natuurlijk kun je staal importeren, maar juist in deze tijd is het belangrijk om een zekere autonomie te behouden. Het kan niet zo zijn dat in het buitenland wordt beslist over belangen die voor Nederland essentieel zijn.”
Voor de initiatiefnemers draait 11 september daarom niet alleen om Tata Steel. Het gaat volgens hen om werkgelegenheid, gezondheid, economie en de toekomst van de hele IJmond.
Het definitieve programma van de manifestatie wordt de komende weken vastgesteld.
Foto gemaakt door Hans Blomvliet
